Home / บทความวิชาการ / การพัฒนาผลิตภัณฑ์ผ้าทอเกาะยอโดยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน: กรณีศึกษาชุมชนบ้านท่าไทร ตำบลเกาะยอ อำเภอเมืองสงขลา จังหวัดสงขลา (The Develpoment of koh yo Textiles Products by Community Particpating Process : A Case Study Ban Tha Sai Comommunity Ko Yo Sub-district, Muang District, Songkhla Province)

การพัฒนาผลิตภัณฑ์ผ้าทอเกาะยอโดยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน: กรณีศึกษาชุมชนบ้านท่าไทร ตำบลเกาะยอ อำเภอเมืองสงขลา จังหวัดสงขลา (The Develpoment of koh yo Textiles Products by Community Particpating Process : A Case Study Ban Tha Sai Comommunity Ko Yo Sub-district, Muang District, Songkhla Province)

สิริพร รอดเกลี้ยง, นงลักษณ์ ก้งเซ่ง  (Siriporn Rodkliang,Nongluk Kongseng )

Abstract
          การวิจัยในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาองค์ความรู้ และภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการผลิตผ้าทอเกาะยอ 2) เพื่อศึกษาการออกแบบผลิตภัณฑ์ผ้าทอเกาะยอ กรณีศึกษาชุมชนบ้านท่าไทร ตำบลเกาะยอ อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา โดยกระบวนการมีส่วนของชุมชน และวิธีการศึกษาเป็นการเก็บรวบรวมข้อมูลจากการสัมภาษณ์ และพูดคุยกับผู้สูงอายุ ผู้มีประสบการณ์เรื่องการทอผ้า ฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการร่วมกัน และจัดเวทีเสวนาพูดคุยแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ประสบการณ์ ร่วมกันวิเคราะห์สรุปข้อมูล และศึกษาจากเอกสารที่เกี่ยวข้อง
          ผลการศึกษาวิจัย กลุ่มผ้าทอร่มไทรมีสมาชิกร่วมกลุ่มกันในปี พ.ศ. 2545 สมาชิกส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม และมีอาชีพทอผ้าเป็นอาชีพเสริม สำหรับการดำเนินงานของกลุ่ม มีการบริหารจัดการกลุ่มอย่างเป็นระบบ ผู้นำกลุ่มสนับสนุนให้สมาชิกมีส่วนร่วม และได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากหน่วยงานต่างๆ ทั้งภาครัฐและเอกชน งานหัตถกรรมการทอผ้าทอเกาะยอได้รับการสืบทอดความรู้และภูมิปัญญามาจากบรรพบุรุษ ซึ่งงานศึกษาเกี่ยวกับผ้าทอที่ผ่านมาเป็นการศึกษาเกี่ยวกับลวดลาย การตลาด ผลิตภัณฑ์ต้นแบบ แต่ยังขาดการศึกษาในมิติทางวัฒนธรรมของการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์โดยเข้าใจถึงสภาพเศรษฐกิจและสังคมที่เปลี่ยนแปลง เพื่อให้การสร้างผลิตภัณฑ์เกิดความต่อเนื่องของภูมิปัญญา ไปพร้อมกับการพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้มีรูปแบบที่เหมาะกับยุคสมัย สามารถใช้ประโยชน์ได้หลากหลาย 
          อย่างไรก็ตาม บทความชิ้นนี้ ได้นำเสนอกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน ในรูปแบบของการจัดเวทีเสวนาและการอบรมเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมจากวิทยากรผู้เชี่ยวชาญด้านการออกแบบผ้า คณะผู้วิจัย สมาชิกกลุ่มผ้าทอ โดยลายเอกลักษณ์ผลิตภัณฑ์ของชุมชนบ้านท่าไทรคือลายเกล็ดปลาขี้ตัง  ที่บริเวณแทบชายผ้าจะมีการทอแบบผ้าซิ่น เป็นเส้นๆ พิเศษที่ส่วนเชิง การทอจะใช้ด้ายหลายสี ลวดลายสลับซับซ้อนนิยมไหมสีสด มีการเล่นสีบนลายผ้า โดยการนำด้ายที่ต่างสีมาใช้ทอให้เกิดความเหลื่อมบนเนื้อผ้า และให้สีสันที่งดงามของแถบเชิงผ้า ไปใส่ไว้ในผ้าทอเพื่อแสดงเอกลักษณ์ของผ้าทอเกาะยอ ส่วนปัจจัยและเงื่อนไขที่ส่งผลต่อการพัฒนาผลิตภัณฑ์ ผ้าคือ การบริหารจัดการภายในกลุ่ม การออกแบบลวดลายสร้างออกมาเป็นผลิตภัณฑ์จากความต้องการของชุมชน
          This research aims at 1) to study knowledge and wisdom of Koh Yo textiles products, 2) to investigate the design of Koh Yo textiles products A Case Study  Ban Tha Sai Community Ko Yo Subdistrict, Muang District, Songkhla Province by utilizing community participation process and the study collected data from the interview and talked to seniors about experience of textiles, Practical Training and, discussed about learning experiences ,analyzed, summarized  data and studied of information and relevant documents.
          The study showed that the group of Rom Sai textiles members set a group  in 2002. The most of members are farmers and textiles is  minor. The management of the group is systematic. The leader encouraged members to participate. The group was supported from various organizations, both public and private.The knowledge and wisdom of Koh Yo weaving products got from ancestors. The previous studies  of  textiles studied the styles , the market and the role model of products but lack the dimension of cultures in creativity of products by understanding of economy and social changes. In order to create a product continuity along with the wisdom to develop a style appropriate to the era and take advantage of a variety. 
          Howerver, the researcher used participation process, discussed about learning experiences and participated in  practical training from experts ,researchers, and groups of textiles in design the style of weaving. The unique of Tha Sai textiles products were the style of Spotted Scat fish scale; In the end of textiles, there are many special thin sections, weaving complex patterns  used  colorful silk and using colors on fabric by textiles a thread of different colors to make a difference on the fabric. The colors are gorgeous in the last parts of the clothes for showing the unique of Koh Yo textiles. Factors and conditions led to developed of the textiles products were management in group members. The design was created as a productions of the needs of the community.

Keywords
ผลิตภัณฑ์, ผ้าทอเกาะยอ, กระบวนการมีส่วนร่วม 

Full Text:  

About culturaljo_2016

Check Also

ปรากฏการณ์ “กิ๊ก” กับมุมมองการท้าทายระบบความเชื่อเรื่องเพศในสังคมไทย (“Kik” Phenomenon and the Views of Sexuality’s Belief Challenges in Thai Society)

สายฝน จิตนุพงศ์ …

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *